Fredagspraten med Jo Asgeir Lie

I kveld har festivalkomponist Jo Asgeir Lie urframføring av eit nytt verk på Aalesund folk festival. I fredagspraten fortel han også om den avgjerande augneblinken då han høyrde trekkspel i radioen for første gong som halvtannaåring, og om å ha 46 blodtrimma musikarar i ryggen.

 Tekst: Johanne Flottorp

I dag har komponist og trekkspelar Jo Asgeir Lie urframføring av eit nytt verk som har fått namnet «Tonar til fjell» under Aalesund folk festival.

– Eg er ein musikar som har kome til folkemusikken via klassisk musikk, og veit at eg på mange måtar er ein multisporsmusikar. Kanskje det også poppar litt opp i musikken eg skriv. Her har eg leika meg med klassiske musikkformer, men også med pols og halling, seier Jo Asgeir.

På festivalen i Ålesund har han nok å drive med. Han er festivalkomponist, og i tillegg til urframføringa skal han også framføre eit anna verk han har skrive på konserten i kveld. «Dances for coluds» var eigentleg skrive til ein amerikansk saksofonkvartett, som urframførte verket i New York i 2007.

– Eg gjorde det om til strykekvartett for nokre år sidan, og så skreiv eg inn meg sjølv, fortel Jo Asgeir.

Mange av komposisjonane til Jo Asgeir hentar inspirasjon både i musikk og tittel frå naturen.

– Til å vere ein som ikkje går så forferdeleg mykje i fjellet, ser eg at mykje av det eg har skrive har titlar som har noko med natur å gjere. Gjerne fjell, vidde eller vind. Kanskje det er min måte å vere i fjellet på, seier han.

 «Tonar til fjell» blei han inspirert til ved at han las gjennom diktsamlinga Jøkulsong av Signe Seim, som til liks med Jo Asgeir sjølv var vossing busett på Ål.

– Ho hadde 30 år som lærar i Leveld i Ål og sette preg på heile kulturlivet i kommunen. Dikta hennar om fjell, menneskeverd og det nære let eg meg inspirere av, fortel Jo Asgeir.

Verket er resultatet av at Jo Asgeir gjer ei lita markering for seg sjølv.

– Neste år er det 40 år sidan eg og Erlend Styve hadde vår første spelejobb. Sidan det har det gått slag i slag med diverse prosjekt. Difor søkte eg litt midlar for å skrive noko til meg sjølv, med strykekvartett, som eg har hatt lyst til å skrive for lenge, fortel Jo Asgeir.

Han spurde om Marius Westling ville hjelpe han med å sette saman ein kvartett, og då gjekk han til topps, seier komponisten. I tillegg til Marius Westling speler også Sander Tingstad fiolin, Bjørn Kåre Odde spelar bratsj og Maja Barratt-Due spelar cello.

Etter festivalen i Ålesund skal dei på ein liten turné, og den neste veka skal dei innom Voss, Ål og Toneheim folkehøgskule på Hamar.

Men først skal Jo Asgeir gjennomføre ein innhaldsrik festival som festivalkomponist, ei rolle han synest det er ærefullt at festivalen har gitt han. Han skal ha fleire opptredenar saman med Carl Petter Opsahl, og berre ein halvtime etter at urframføringa i kveld er ferdig, hiv han seg rundt og skal spele dansekonsert med Kvarts.

– Eg liker eigentleg slike skifte, seier han.

 – Kvifor spelar du?

Då vil eg spole tilbake til eg var halvtanna år og den tida det framleis var trekkspel i radioen. Eg peika på radioen og sa «fin musikk», så då gjorde foreldra mine kort prosess og kjøpte trekkspel. Dei første åra var det veldig mykje improvisert samtidsmusikk, men interessa var fødd, og så kom eg inn i musikkskulen etter kvart.

– Kven er dei fremste læremeistrane dine?

Olav Ullestad var den første læraren eg hadde i Voss musikkskule. Han danna grunnlaget for korleis eg tenkjer musisering. Så fekk eg Jon Faukstad på Toneheim folkehøgskule, og så heile studietida på Noregs musikkhøgskule. Då eg var på eit vekeskurs på Ole Bull Akademiet møtte eg Sven Nyhus for første gong og blei sittande og jamme med han. Hos Sven lærte eg repertoar. Og så har eg lyst til å nemne Leif Rygg og Voss spelemannslag. Det var der folkemusikkinteressa tok tak. Så det er mange viktige folk, som på kvart sitt vis har vore med på å gje ei lita rime til interesse og nysgjerrigheit.

 – Kva var den siste folkemusikk- eller folkedansehendinga du var på?

For ein liten månad sidan spelte eg konsert med Knut Buen i Lykkja kapell i Hemsedal. Det var utruleg kjekt. Men elles er det nok Landskappleiken som var den siste store hendinga eg var på.

– Viss du berre kunne høyrd på ei folkemusikkplate resten av livet – kva for ei hadde det vore?

Reisaren med Gunnar Stubseid og Ale Møller. Det er ei av dei folkemusikkplatene som bare fanga meg. Det samspelet mellom dei er fascinerande.

Viss eg kan nemne ei anna plate, så er det Levande Väsen. Fellesnemnaren for dei to platene er leik. Det er det fantastisk inspirerande spelet, når folk som har overskot spelar saman. Og mellom desse to platene finst det eit hav av fantastiske innspelingar.

– Kva er det siste du har lese som omhandlar folkemusikk eller -dans?

Det må vere den nyaste utgåva av Folkemusikk. Men eg gler meg til å lese den nye boka til Bjørn Aksdal. Den har me bestilt til Ole Bull Akademiet nå, så den blir spennande å få bladd i.

– Nemn ei av dei største folkemusikk- eller folkedansopplevinga du har hatt.

Som publikummar: Tremannsdansen på Landskappleiken på Gol i 2024, med Ingunn Stræte, Margit Myhr og Ulf-Arne Johannessen, med musikk av Hekate. Den knappenåla som hadde dette i golvet der hadde gjalla. Det er dei opplevingane me higar etter, både som utøvar og publikum, den kjensla av at no er du med og opplever noko litt spesielt.

For min eigen del er det også den augneblinken då eg sat i Ål kulturhus med Kringkastingsorkesteret sine 46 blodtrimma musikarar bak meg. Det er i slike opplevingar at ein skjønner at musikken ein driv på med kan bli mykje større. Og det spinner kanskje tilbake til deg eg skal til med i kveld. Når eg skriv musikk, høyrer eg meir enn meg sjølv. Eg høyrer eit landskap eg har lyst til å utforske, med musikarar som har lyst til å leike.